تبلیغات
مقاله علمی - مقایسه جایگاههای سنتی، بهسازی شده و صنعتی گوسفند در سیستم پرورش روستایی

مقاله علمی


جهت بررسی خصوصیات مختلف جایگاههای سنتی، بهسازی شده و صنعتی بر عملکرد گوسفند در سیستم پرورش روستائی تعداد 3578 راس گوسفنددر غالب 13 گله مورد ارزیابی قرار گرفت. در جایگاه سنتی، بهسازی شده و صنعتی به ترتیب808 ،1679 و1091 راس در3 ، 6 و4 گله تحت بررسی قرار گرفت.
جهت بررسی خصوصیات مختلف جایگاههای سنتی، بهسازی شده و صنعتی بر عملکرد گوسفند در سیستم پرورش روستائی تعداد 3578 راس گوسفنددر غالب 13 گله مورد ارزیابی قرار گرفت. در جایگاه سنتی، بهسازی شده و صنعتی به ترتیب808 ،1679 و1091 راس در3 ، 6 و4 گله تحت بررسی قرار گرفت. اطلاعات در زمینه‌های خصوصیات ساختمانی جایگاه گوسفند مانند مساحت جایگاه بسته ، مساحت بهاربند، مشخصات آخور، مساحت آبشخور، مساحت انبار، رعایت مسائل بهداشتی، جمعیت گله‌ها و خوراک گوسفندان بود.کلیه داده ها با استفاده از نرم‌افزارexcel دسته‌بندی و با نرم‌افزار SAS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج حاصله نشان داد میانگین کل مساحت جایگاه بسته به ازای هر رأس گوسفند05/2 مترمربع بود به طوری که کمترین مساحت به ازای هر رأس گوسفند مربوط به جایگاه سنتی و بیشترین میاحت مربوط به جایگاه‌ صنعتی بود(05/0 < P).
...


  جهت بررسی خصوصیات مختلف جایگاههای سنتی، بهسازی شده و صنعتی بر عملکرد گوسفند در سیستم پرورش روستائی تعداد 3578 راس گوسفنددر غالب 13 گله مورد ارزیابی قرار گرفت. در جایگاه سنتی، بهسازی شده و صنعتی به ترتیب808 ،1679 و1091 راس در3 ، 6 و4 گله تحت بررسی قرار گرفت. اطلاعات در زمینه‌های خصوصیات ساختمانی جایگاه گوسفند مانند مساحت جایگاه بسته ، مساحت بهاربند، مشخصات آخور، مساحت آبشخور، مساحت انبار، رعایت مسائل بهداشتی، جمعیت گله‌ها و خوراک گوسفندان بود.کلیه داده ها با استفاده از نرم‌افزارexcel دسته‌بندی و با نرم‌افزار SAS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج حاصله نشان داد میانگین کل مساحت جایگاه بسته به ازای هر رأس گوسفند05/2 مترمربع بود به طوری که کمترین مساحت به ازای هر رأس گوسفند مربوط به جایگاه سنتی و بیشترین میاحت مربوط به جایگاه‌ صنعتی بود(05/0 < P).در مورد فضای بهاربند نیز در جایگاههای سنتی کمترین مساحت و بیشترین مساحت مربوط به جایگاه صنعتی بود (05/0 < P). بین میانگین طول آخور، ارتفاع آخور و مساحت آبشخور به ازای هر رأس گوسفند در جایگاههای مختلف تفاوت معنی دارمشاهده نشد. مساحت انبار ذخیره خوراک دام در جایگاه صنعتی بطور معنی‌داری بیشتر از دیگر جایگاهها بود(05/0 < P). در جایگاه صنعتی درصد بره‌زائی بطور معنی‌داری بالاترازجایگاه سنتی بود (05/0P<). میانگین درصد تلفات گوسفند درجایگاه سنتی بطور معنی داری بالاتر از جایگاه صنعتی بود(05/0P<). درکل اغلب معیارهای لازم جهت پرورش و نگهداری دام در جایگاه صنعتی و پس از آن در جایگاه بهسازی شده رعایت شده، ولی در جایگاههای سنتی این شاخص‌ها مناسب نبودند، هر چند که در اغلب موارد از تمام ظرفیت جایگاههای صنعتی استفاده نشده بود .
کلید واژه‌ها : جایگاه گوسفند، عملکرد تولید و سیستم پرورش روستائی گوسفند .

مقدمه

استان چهار محال وبختیاری دارای بیش از4 میلیون واحد دامی می باشدکه بیش از70 درصد آن به گوسفند و بز اختصاص دارد، در این استان پرورش گوسفند و بز به دو صورت روستائی و عشایری انجام می شودکه جمعیت دام در سیستم پرورش روستائی 305/747/1 رأس گوسفند و بره و 521932 رأس بز و بزغاله (80 درصد گوسفند و بز استان) را شامل می‌شود، در این سیستم پرورش از اواسط پائیز تا اوایل بهار گوسفند و بز در جایگاه بسته نگهداری و در طول بهار و تابستان در خارج از جایگاه بر روی مراتع وپس چر نگهداری می‌شوند(3). به دلیل وابستگی شدید گوسفند و بز به مرتع، تاکنون کمتر به جایگاه وساختمان آن اهمیت داده شده است. هرچند که جایگاه نگهداری وپرورش گوسفند و بز در مقایسه با جایگاه گاو و طیور صنعتی به تجهیزات مدرن و امکانات کمتری نیازدارد(2و4). اما با توجه به تأسیس واحدهای بزرگ گوسفنداری و نظر به اهمیت لزوم معیارهای ساختمانی وبهداشتی مربوط به جایگاه دام و ساختمانهای دامپروری، رعایت آنها اثر قابل توجهی بر عملکرد تولید گله‌های گوسفند و بز داشته و نهایتاً موجب افزایش بهره‌وری در امر پرورش گوسفند می‌گردد. در اکثر کشورهای دنیا، خصوصاً جهت نگهداری گله‌های بزرگ از جایگاههای مدرن و صنعتی استفاده می‌گردد (5 ، 8 ، 9 و 10 ). در ایران نیز استفاده از جایگاه بسته در مناطق مختلف، خصوصاً مناطق کوهستانی و سردسیر و در گله‌های بزرگ بطور نسبی رایج شده است (2و 3 ). با توجه به توسعه دامداری و گوسفنداری، خصوصاً ایجاد گوسفنداری‌ها و پرواربندی‌های بزرگ و مدرن در سالهای اخیر اقدام به ایجاد جایگاههای صنعتی گردیده که از نظر ساختمانی و اصول فنی و مهندسی بر طبق نقشه‌های تیپ، اداره بهداشت و مهندسی جایگاه دام اجرا می‌گردند، مصالح مورد استفاده غالباً از آجر، سیمان و بتون بوده و سقف آنها از ورق گالوانیزه می‌باشد. دراین جایگاهها مسائل فنی مانند تهویه مناسب، نور کافی، پوشش سیمانی کف و پلاستر دیوارها خصوصاً دردامداریهای بزرگ و مدرن رعایت می گردد (1و 2). هدف این تحقیق، بررسی و مقایسه جایگاههای مختلف و تأثیر آنها بر عملکرد گوسفند بود .

مواد و روشها

پرورش گوسفند در سیستم روستائی درجایگاههای باز و بسته صورت می‌گیرد به همین دلیل جایگاههای سنتی با جایگاههای نوسازی شده و صنعتی مورد ارزیابی قرار گرفت. تعدادی ازگله‌ای بالای یکصد رأس دام مولد در سطح استان بطور تصادفی انتخاب و پس از هماهنگی، روند اجرائی طرح آغازگردید. در نهایت 3578 راس گوسفنددر قالب 13 گله که دارای شرائط لازم و دراقلیم های مختلف استان بودند، جهت اجرای این بررسی شامل 808 ، 1679و1091 راس به ترتیب در3، 6 و4 گله درجایگاه سنتی، بهسازی شده و صنعتی، مورد رکورد برداری قرار گرفت. اطلاعات اولیه جایگاههای دام، شامل مساحت کل جایگاه،‌مساحت بهاربند، طول ، ارتفاع و عمق آخورها و دیگر اطلاعات مورد نیاز، مستقیماً اندازه‌گیری، محاسبه و ثبت گردید. همچنین اطلاعات مربوط به تولید وهزینه های مختلف از قبیل تولیدمثل، وضعیت تلفات دام، وضعیت خرید و فروش دامها، وضعیت بهداشتی گله، زمان پشم‌چینی، میانگین پشم هر رأس، زمان شیرگیری بره، وضعیت شیردوشی، مدت و مقدار تولید شیر، نوع خوراک مصرفی و مقدار آن و هزینه خوراک دام، پس از بدست آوردن کلیه اطلاعات در طول یک سال تولیدی گوسفند و همچنین بررسی روند تغییرات جمعیتی، تولیدمثلی ، تلفات، کلیه هزینه‌های ثابت و جاری بدست آمدوپس ازدرصدگیری نسبت به فراسنجه های مهم با برنامه Excellدسته بندی و با نرم افزار آماری SAS اطلاعات در زمینه‌های مختلف تجزیه و تحلیل گردید .

نتایج وبحث

میانگین کل سطح جایگاه بسته به ازای هر راس گوسفند05/2 مترمربع و میانگین حداقل مربعات مساحت جایگاه بسته سنتی، بهسازی شده و صنعتی به ازای هر راس گوسفند به ترتیب 94/0، 51/3 و 75/3با خطای معیار76/0 مترمربع بود که از نظر آماری مساحت فضای بسته در جایگاه‌های سنتی بطور معنی‌داری کمتراز جایگاههای بهسازی شده و صنعتی بود ) 5/0 < (P. میانگین کل سطح بهاربند به ازای هر راس گوسفند 56/3 متر مربع بود و تفاوت معنی داری بین سطح بهاربند در جایگاههای مختلف وجود نداشت. درتحقیقی که بر روی 405 گله جهت بررسی وضعیت گله‌داری استان چهارمحال و بختیاری انجام شد 36/69 درصد گله ‌ها دارای جایگاه بسته بودند و غالباٌ در سیستم روستائی از جایگاه بسته جهت نگهداری گوسفند استفاده می کردند(3). در بررسی دیگری مقدار فضای بسته مورد نیاز هر رأس گوسفند حداقل 25/1 مترمربع توصیه شده است که به تفکیک دامهای ترکیب گله عبارتند از هر رأس میش بالغ معادل 85/1 – 25/1 مترمربع و میش با بره معادل 5/1 تا 2 مترمربع و هر رأس قوچ 85/1 تا 85/2 مترمربع و هر رأس بره پرواری 95/0 تا 2/1 مترمربع در جایگاه بسته با کف معمولی ارائه شده است(2). همانطور که مشحص است فضای لازم در بررسی های فوق بیشتر از سطح مورد استفاده در جایگاه سنتی است اما در جایگاه بهسازی شده و صنعتی بیشتر از حد توصیه شده توسط دیگر محققین است که یکی از دلائل عمده آن عدم استفاده کامل از ظرفیت جایگاههای فوق است. میانگین کل طول آخور اختصاص یافته به هر رأس گوسفند برابر 63/37 سانتیمتر بود و میانگین حداقل مربعات طول آخور در جایگاه سنتی به ازای هر رأس گوسفند 4/33 سانتیمتر و در جایگاه بهسازی شده 76/28 سانتیمتر و در جایگاه نوسازی شده 62/48 با خطای معیار 07/11 سانتیمتر بود که علی‌رغم تفاوت قابل ملاحظه بین آنها، از نظر آماری این تفاوت معنی‌دار نبود. طبق بررسی هائی که صورت گرفته طول آخور برای هر رأس میش 40 تا 55 سانتیمتر و جهت میش و بره نیز اندازه فوق کافی است و برای هر رأس قوچ 50 تا 60 سانتیمتر و طول آخور مورد نیاز بره‌های پرواری 30 تا 40 سانتیمتر است(2). در تحقیق دیگر میزان طول اختصاص یافته به ازای هر رأس گوسفند جهت مصرف کنسانتره 24/15 سانتیمتر و برای هر رأس میش با بره5/40 سانتیمتردر نظر گرفته می‌شود و طول آخور جهت مصرف علوفه به ازای هر رأس میش 5/40 سانتیمتر در شرایط تغذیه دستی توصیه شده است. اما برای تغذیه میش و یا میش با بره بطور انفرادی20تا30 سانتیمتر در نظر می‌گیرند(7). نتایج بدست آمده از این تحقیق بادیگر مطالعات مطا بقت دارد که البته طول آخور مورد نیاز هر راس گوسفند به عوامل اقلیمی و محیطی و سیستم نگهداری دام نیز بسستگی دارد که هر کدام از این بررسی ها ممکن است در یکی از این شرائط انجام شده باشند. میانگین کل ارتفاع آخور در جایگاههای مختلف معادل 76/56 سانتیمتر بود و میانگین حداقل مربعات ارتفاع آخور در جایگاه سنتی 33/55 ، جایگاه بهسازی شده 82/54 و در جایگاه صنعتی 17/63 با خطای معیار 24/3سانتیمتر بود که تفاوت معنی‌داری بین ارتفاع آخور در جایگاههای مختلف وجود نداشت. در گزارشی ارتفاع آخور را جهت هر رأس میش یا قوچ حدود 35 تا 45 سانتیمتر و برای بره‌های پرواری 20 تا 30 سانتیمتر ارائه نموده است (7). در بررسی دیگر ارتفاع آخور برای نژادهای کوچک را 25 سانتیمتر و برای نژادهای بزرگ 30 سانتیمتر گزارش نموده‌اند (6). تفاوت موجود بین ارتفاع آخور در بررسی های فوق مربوط به نوع آخور مورد استفاده جهت تغذیه گوسفند و اندازه نژاد گوسفند می باشد.گوسفند نژاد لری بختیاری یکی از نژادهای سنگین و بزرگ در کشور است (ارتفاع جدوگاه میش 2/74 و قوچ 6/83 سانتیمتر) است (3). به همین دلیل ارتفاع آخور در جایگاههای مورد بررسی بیشتر از نتایج ارائه شده توسط دیگرمحققان است. میانگین کل سطح انبار علوفه به ازای هر رأس گوسفند 83/36 سانتیمتر مربع بود. میانگین حداقل مربعات مساحت انبار علوفه به ازای هر رأس دام در جایگاه سنتی 56/22 ،در جایگاه بهسازی شده 06/26 و در جایگاه صنعتی05/62 با خطای معیار 71/10سانتیمتر مربع بود که سطح انباردر جایگاه صنعتی بطور معنی داری بالاتر از بهسازی شده و سنتی بود )05/0 < P). دفعات سمپاشی در جایگاههای بهسازی شده در سال یک دفعه و در جایگاه صنعتی دو دفعه بود. میانگین کل تلفات 97/8 درصد بود. بیشترین درصد تلفات در جایگاه سنتی با 76/11 درصد، بهسازی 53/8 درصد که بطور معنی داری بیشتر ازجایگاه صنعتی (01/5 درصد)با خطای معیار97/1 درصد بود. میانگین کل درصد بره‌زائی 15/88 درصد بود. میانگین درصد بره‌زائی در جایگاه سنتی 06/79 درصد، بهسازی شده 04/83 درصد و بره زائی در جایگاه صنعتی76/93 با خطای معیار 6/3درصد، بطور معنی داری بیشتر بود)05/0 < (P. میانگین کل خوراک مصرفی 8/2153 گرم در روزبود. میانگین خوراک مصرفی روزانه به ازای هر رأس گوسفند در جایگاه سنتی کمترین مقداربا 6/1566 گرم، جایگاه بهسازی شده 7/2307گرم و جایگاه صنعتی بیشترین مقدار 2/2792 با خطای معیار5/329 گرم بود)05/0 < (P. اغلب معیارهای لازم جهت پرورش دام در جایگاه صنعتی و جایگاه بهسازی شده، مناسب بود اما در جایگاههای سنتی شاخصهاکمتر رعایت شده بود ، هر چند که از تمام ظرفیت جایگاههای صنعتی استفاده نشده بود. در پایان توصیه می گردد که در حدامکان جایگاههای سنتی، بهسازی شوندوجایگاههای صنعتی بطور کامل ساخته و پس از آن مجوز بهره برداری صادر شودو تااز تمام ظرفیت آنها جهت پرورش استفاده گردد .

مرتضی کرمی 

Buy cialis
پنجشنبه 15 آذر 1397 02:42 ب.ظ

Amazing quite a lot of superb information.
purchasing cialis on the internet cialis farmacias guadalajara effetti del cialis cialis patent expiration cialis price thailand how to buy cialis online usa cialis kamagra levitra cialis daily reviews cialis wir preise cialis 5 mg schweiz
buy tadalafil
چهارشنبه 14 آذر 1397 06:43 ب.ظ

Wow loads of wonderful knowledge.
achat cialis en itali cialis generico lilly female cialis no prescription cialis qualitat effetti del cialis trusted tabled cialis softabs acheter du cialis a geneve calis cialis generisches kanada ou trouver cialis sur le net
Buy generic cialis
چهارشنبه 14 آذر 1397 05:18 ق.ظ

Awesome info. Cheers.
warnings for cialis how much does a cialis cost 40 mg cialis what if i take cialis generique 5 mg cialis great britain cialis sicuro in linea preis cialis 20mg schweiz buy cialis sample pack cilas cialis e hiv
Generic cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 06:04 ب.ظ

Very good info, Thank you!
compare prices cialis uk buying cialis on internet cialis efficacit cialis uk get cheap cialis india cialis 100mg cost cost of cialis per pill safe site to buy cialis online wow cialis tadalafil 100mg if a woman takes a mans cialis
buy cialis uk
سه شنبه 13 آذر 1397 06:51 ق.ظ

You actually reported this effectively.
cialis para que sirve cialis coupons printable ou trouver cialis sur le net comprar cialis navarr acheter du cialis a geneve how do cialis pills work achat cialis en europe free cialis tesco price cialis cialis tablets australia
buy cialis
دوشنبه 12 آذر 1397 06:51 ب.ظ

Thanks! An abundance of content.

cialis super kamagra cialis farmacias guadalajara viagra cialis levitra cialis 100mg suppliers cialis side effects dangers acquistare cialis internet price cialis per pill we recommend cialis best buy where cheapest cialis cialis 10mg prix pharmaci
where to buy cialis online
دوشنبه 12 آذر 1397 06:31 ق.ظ

With thanks. Quite a lot of knowledge!

cialis generico buy cialis cialis price thailand cialis 20 mg cut in half cheap cialis warnings for cialis cialis dosage amounts tadalafil 20 mg cialis ahumada cialis pills
buy cialis with no prescription
یکشنبه 11 آذر 1397 06:23 ب.ظ

Useful stuff. Regards.
sialis venta de cialis canada usa cialis online cialis generique trusted tabled cialis softabs cialis kaufen acheter du cialis a geneve cialis coupons ou acheter du cialis pas cher female cialis no prescription
buy cialis pills
یکشنبه 11 آذر 1397 06:03 ق.ظ

Thank you, A good amount of posts!

cialis 100mg suppliers cialis from canada link for you cialis price cialis daily reviews il cialis quanto costa canada discount drugs cialis we recommend cheapest cialis acquisto online cialis order cialis from india trusted tabled cialis softabs
buy cialis online no prescription
شنبه 10 آذر 1397 06:46 ب.ظ

You actually expressed this fantastically!
american pharmacy cialis when will generic cialis be available enter site natural cialis opinioni cialis generico cialis side effects dangers cialis farmacias guadalajara price cialis wal mart pharmacy buy cialis cheap 10 mg cialis lilly tadalafi enter site very cheap cialis
Buy cialis
شنبه 10 آذر 1397 05:41 ق.ظ

Whoa a lot of amazing material!
bulk cialis buy cialis cheap 10 mg cialis coupons buy cheap cialis in uk cialis 10mg prix pharmaci cialis tablets for sale cialis lowest price cialis lilly tadalafi cialis qualitat viagra vs cialis
Cialis canada
جمعه 9 آذر 1397 06:24 ب.ظ

Appreciate it! An abundance of posts!

tadalafil tablets cialis therapie cialis price in bangalore cialis sicuro in linea cialis generique brand cialis generic cialis in sconto cialis daily reviews 40 mg cialis what if i take i recommend cialis generico
buy cialis online safely
جمعه 9 آذر 1397 06:38 ق.ظ

Regards, Loads of advice!

cialis for sale south africa interactions for cialis generic cialis at the pharmacy buy generic cialis buy generic cialis free generic cialis when will generic cialis be available preis cialis 20mg schweiz cialis tadalafil cialis prices
Buy cialis
پنجشنبه 8 آذر 1397 07:22 ب.ظ

Terrific information. Thank you.
when will generic cialis be available if a woman takes a mans cialis female cialis no prescription cialis online i recommend cialis generico cialis super acti cialis 5mg cialis pills price each are there generic cialis only here cialis pills
Buy cialis online
پنجشنبه 8 آذر 1397 07:38 ق.ظ

Kudos! Numerous advice.

cost of cialis per pill cialis billig cialis lilly tadalafi we recommend cheapest cialis cialis 30 day trial coupon cialis 20mg preis cf cialis 5mg billiger cialis 100mg suppliers generic cialis pill online cialis kamagra levitra
Cialis canada
چهارشنبه 7 آذر 1397 06:43 ب.ظ

Cheers! A good amount of information!

cialis 20 mg cost cialis patentablauf in deutschland tesco price cialis female cialis no prescription generic cialis pill online brand cialis generic cialis tablets for sale cialis generico en mexico cialis tablets australia generic cialis pro
buy cialis usa
چهارشنبه 7 آذر 1397 07:04 ق.ظ

Nicely put, Thanks!
buy name brand cialis on line free generic cialis low cost cialis 20mg prix cialis once a da cialis for sale cialis generic tadalafil buy acheter cialis kamagra tesco price cialis canadian cialis cialis 5 effetti collaterali
Generic cialis
چهارشنبه 11 مهر 1397 02:58 ق.ظ

Reliable advice. Thank you!
cialis online holland enter site natural cialis achat cialis en itali side effects of cialis cialis pills in singapore generic cialis pill online generic cialis review uk cheap cialis generic cialis at the pharmacy only now cialis for sale in us
buy cialis online best price
دوشنبه 9 مهر 1397 02:15 ق.ظ

Seriously a lot of terrific data.
cialis vs viagra look here cialis order on line cialis 5mg prix cialis reviews cialis kaufen bankberweisung acheter cialis kamagra purchase once a day cialis fast cialis online cialis 5mg buy name brand cialis on line
canadian pharmacies online
یکشنبه 1 مهر 1397 05:18 ق.ظ

You have made your stand very well!.
canadian medications pharmacy pharmacy canada best rx from canada pharmacy onesource canadian pharmacy cialis canadian prescriptions online serc 24 mg is trust pharmacy in canada legitimate safe canadian online pharmacies safe canadian online pharmacies canada medications buy
http://eddrugsgeneric.com/
چهارشنبه 28 شهریور 1397 02:00 ق.ظ

You actually revealed this very well.
best generic drugs cialis cialis name brand cheap cialis daily dose generic cialis australian price cialis 5 mg estudios de cialis genricos the best choice cialis woman cialis 20 mg effectiveness click now buy cialis brand how to buy cialis online usa
canadianpharmacyonli.com
چهارشنبه 14 شهریور 1397 09:35 ق.ظ

You've made the point!
most reliable canadian pharmacies best canadian pharmacy top rated canadian pharmacies online top rated canadian pharmacies online prescriptions from canada without cialis from canada pharmacy pharmacy canada 24 drugs for sale in canada pharmacy canada reviews
http://viabiovit.com/generic-viagra-purchase.html
سه شنبه 23 مرداد 1397 07:06 ق.ظ

Incredible tons of valuable advice!
herbal viagra uk pharmacy online viagra viagra online canada buy generic sildenafil online where can i buy viagra cheap cheap sildenafil uk viagra buy online generic viagra uk online buying viagra without a prescription sildenafil prices uk
Cialis prices
دوشنبه 22 مرداد 1397 10:47 ب.ظ

Thanks a lot! Helpful stuff!
rx cialis para comprar cialis tadalafil online cialis kaufen bankberweisung cialis pills in singapore comprar cialis 10 espa241a cialis kaufen cialis rezeptfrei sterreich india cialis 100mg cost only best offers cialis use cialis for sale in europa
Saudi
یکشنبه 21 مرداد 1397 08:56 ق.ظ
I relly lіke your blog.. vеry nice clors & theme. Ⅾid yoᥙ maқe
this website yourself or did you hire some᧐ne to do it forr ʏοu?
Pllz respond ɑѕ I'm looking to design mmy ownn blog ɑnd would like to know wherе u got this frοm.
cheers
Clinton
دوشنبه 8 مرداد 1397 05:15 ق.ظ
Thanks a bunch for sharing this with all folks you really
understand what you are speaking about! Bookmarked. Please also talk over with my site =).
We may have a link alternate contract among us
Stone Jana
دوشنبه 4 تیر 1397 04:09 ق.ظ
This podt iss relly а fastidious оne іt assists new
webb people, ѡho аre wishing for blogging.
Simeon
یکشنبه 3 تیر 1397 01:09 ق.ظ
Ӏ realⅼy like it when folks gett tߋgether and share views.
Ꮐreat site, continue tһe ɡood ѡork!
Buy cialis
دوشنبه 7 خرداد 1397 10:52 ق.ظ

You reported this terrifically.
cialis herbs cialis kaufen interactions for cialis usa cialis online cialis for sale cialis 5 mg scheda tecnica cialis generico lilly buying brand cialis online cialis generico postepay cialis generico postepay
Kaylee
چهارشنبه 26 اردیبهشت 1397 05:06 ب.ظ
That is a great ttip esprcially to those new to the
blogosphere. Brief but very accurate info… Appreciate your
sharing this one. A must read post!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30

آمار وبلاگ

  • کل بازدید : 154086
  • بازدید امروز :1160
  • بازدید دیروز : 2659
  • بازدید این ماه : 23048
  • بازدید ماه قبل : 34589
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :